De epifoor is een stijlmiddel, waarbij opeenvolgende zinnen met hetzelfde woord of met dezelfde woorden eindigen. Een epifoor is dus het omgekeerde van de anafoor, waarbij opeenvolgende zinnen met dezelfde woorden beginnen. Door opeenvolgende zinnen op dezelfde wijze te eindigen, ontstaat een dramatisch effect. Dit is meteen de reden om een epifoor in één speech niet te vaak gebruikt moet worden. Het wordt dan al snel ‘over de top’. Door de epifoor wordt een ritme gecreëerd, waardoor de tekst lekkerder in het gehoor ligt en (daardoor) makkelijker te onthouden is.

Een epifoor kan grammaticaal steeds net iets anders worden geformuleerd zonder dat het effect verloren gaat. Een mooi voorbeeld hiervan is de zesvoudige epifoor in een speech van de Australische journalist Stan Grant:

“Of course racism is killing the Australian Dream. It is self evident that it’s killing the Australian dream. But we are better than that. The people who stood up and supported Adam Goodes and said, “No more,” they are better than that. The people who marched across the bridge for reconciliation, they are better than that. The people who supported Kevin Rudd when he said sorry to the Stolen Generations, they are better than that. My children and their non-Indigenous friends are better than that. My wife who is not Indigenous is better than that.”

Gebruik in (rap)muziek

Het ritme is de reden dat de epifoor in rapmuziek veel gebruikt wordt, waarin de woorden direct vóór de epifoor rijmen.

Don’t let ’em jack you up,
back you up
Crack you up
and pimp-smack you up
(2Pac, Changes)

 

‘Cause I am, whatever you say I am
If I wasn’t, then why would I say I am?
In the papers, the news, everyday I am
I don’t know it’s just the way I am

(Enimen, The way I am)

 

Hee, Big2 stop die beat effe,
want uuh ik wil shinen zonder beat effe,
enne ik wil dat je me ziet effe,
dussuh sluit je ogen en geniet effe.

(Sef, Ayo (Dio ft Sef))

Oud stijlfiguur

De kracht van de epifoor was al in de oudheid bekend. Zo zijn in de bijbel meerdere voorbeelden te vinden:

Toen ik nog een kind was sprak ik als een kind, dacht ik als een kind, redeneerde ik als een kind. (1 Korintiërs 13, vers 11)

Een variant van de epifoor werd in de Middeleeuwen erg populair als poëzie. In het stockvers eindigde elke alinea met dezelfde zin, de sto(c)k. Dit was de belangrijkste gedachte of boodschap van het gedicht. Een andere variant was het rondeel, een gedicht van 8 regels waarin de 1e, 4e en 7e zin gelijk zijn en ook de 2e en de 8e.

Die gheen pluymen en can strijcken
Die en doogh ter werelt niet
Is hy aerm, hu sal niet rijcken
Die gheen pluymen en can strijcken
Alomme soe heeft hy tachterijcken
Hy wordt verchoven, waer men hem siet
Die gheen pluymen en can strijcken
Die en doogh ter werelt niet
(Anthonis de Roovere)

Andere bekende voorbeelden

“… that government of the people, by the people, for the people, shall not perish from the earth.“ (Abraham Lincoln, Gettysburg Address, 19 november 1863)

“I said you’re afraid to bleed. [As] long as the white man sent you to Korea, you bled. He sent you to Germany, you bled. He sent you to the South Pacific to fight the Japanese, you bled. You bleed for white people. But when it comes time to seeing your own churches being bombed and little black girls be[ing] murdered, you haven’t got no blood.” (Malcolm X, Detroit, 10 november 1963)

“There is no Negro problem. There is no Southern problem. There is no Northern problem.  There is only an American problem.” (Lyndon Johnson, Washington D.C., 15 maart 1965)

“Senator, I served with Jack Kennedy. I knew Jack Kennedy. Jack Kennedy was a friend of mine. Senator, you are no Jack Kennedy!” (Lloyt Bentsen, Omaha, 5 oktober 1988)

“Our struggle has reached a decisive moment. We call on our people to seize this moment, so that the process towards democracy is rapid and uninterrupted. … I have fought against white domination and I have fought against black domination.” (Nelson Mandela, Kaapstad, 11 februari 1990)

“Market forces cannot educate us or equip us for this world of rapid technological and economic change. We must do it together. We cannot buy our way to a safe society. We must work for it together. We cannot purchase an option on whether we grow old. We must plan for it together. We can’t protect the ordinary against the abuse of power by leaving them to it; we must protect each other. That is our insight. A belief in society. Working together.” (Tony Blair, Blackpool, 4 oktober 1994)

“I left campus knowing little about the millions of young people cheated out of educational opportunities here in this country. And I knew nothing about the millions of people living in unspeakable poverty and disease in developing countries.” (Bill Gates, Harvard University, 7 juni 2007)

“But in the unlikely story that is America, there has never been anything false about hope. For when we have faced down impossible odds; when we’ve been told that we’re not ready, or that we shouldn’t try, or that we can’t, generations of Americans have responded with a simple creed that sums up the spirit of a people: Yes we can. It was a creed written into the founding documents that declared the destiny of a nation: Yes we can. It was whispered by slaves and abolitionists as they blazed a trail toward freedom through the darkest of nights: Yes we can. It was sung by immigrants as they struck out from distant shores and pioneers who pushed westward against an unforgiving wilderness: Yes we can.“ (Barrack Obama, New Hampshire primary, 8 januari 2008)

Meer informatie

Wil je zelf oefenen met spreken in het openbaar? Om verbaal weerbaarder te worden tegen vragen of interrupties vanuit de zaal? Neem dan vrijblijvend contact op om de mogelijkheden van een debat-  of speechtraining te verkennen. Of abonneer je op mijn nieuwsbrief en ontvang regelmatig tips, trucs en analyses. 

 

Share